Հայաստանի կառավարությունը ծրագրում է իրականացնել սահմանի վերահսկողության աստիճանական անցումը հայկական սահմանապահ ուժերին, ինչպես նաև վերանայել ռուսական կողմի հետ համագործակցության ֆինանսական պայմանները։ Այս մասին ապրիլի 30-ի մամուլի ասուզում հայտարարեց վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ վկայակոչելով 1990-ականների սկզբին կնքված միջպետական պայմանագիրը։
Ըստ վարչապետի հայտարարության՝ Հայաստանը վճարումներ է կատարում Ռուսաստանի սահմանապահ զորքերին՝ սահմանի պահպանության ծառայությունների համար։ Վերջին շրջանակում ռուսական կողմը բարձրացրել է վճարի չափը՝ հիմնավորելով դրանք մատուցվող ծառայությունների ծավալով։
Փաշինյանը նշեց, որ այսպիսի վճարումների ավելացման փոխարեն Հայաստանը նպատակ ունի միջոցները ներդրելու սեփական սահմանապահ հնարավորությունների զարգացման և հզորացման մեջ։ Ըստ պայմանագրի նախատեսված կարգի՝ սահմանի մնացած հատվածների վերահսկողությունը հայկական կողմին կանցնի աստիճանաբար, եթե ռուսական կողմի հետ համագործակցությունը տեղավորվի Հայաստանի համար հաղթահարելի ֆինանսական սահմաններում։
Այս քայլը համապատասխանում է նաև 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Նիկոլ Փաշինյանի և Վլադիմիր Պուտինի հանդիպման արդյունքներին։ Ըստ այդ հայտարարության՝ 2025 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստան-Իրան և Հայաստան-Թուրքիա պետական սահմանների պահպանությանը կմասնակցեն նաև Հայաստանի ԱԱԾ սահմանապահ զորքերը, իսկ Հայաստան-Իրան սահմանի անցակետում ծառայությունը կիրականացվի բացառապես հայկական սահմանապահների կողմից։
Հիշեցնելով նախորդ փուլերի անցումը, պետք է նշել, որ 2024 թվականի օգոստոսի 1-ից ռուս սահմանապահները լքել են Հայաստանի «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանը։
Հայաստանում ռուսական սահմանապահների առկայության իրավական հիմքը 1992 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Երևանում կնքված միջպետական պայմանագիրն է, որը սահմանում է Ռուսաստանի սահմանապահ զորքերի կարգավիճակը հանրապետության տարածքում։