Իմ վերլուծության համաձայն, ընդդիմության կողմից Հունիսյան ընտրությունների արդյունքները վիճարկելու համար Սահմանադրական դատարան (ՍԴ) դիմելը հիմնականում պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Սահմանադրական դատարանի որոշումը, ցանկացած դեպքում, կլինի ընտրությունները լեգիտիմացնող։ Այսպիսով, դիմումը կարող է ոչ թե լուծել, այլ նոր խնդիրներ ստեղծել։ Այս վերլուծությունը հիմնված է ոչ միայն ընտրությունների արդյունքների վրա, այլև ընտրական գործընթացի ռազմավարական բնույթի և ընդդիմության հնարավոր գործողությունների վրա։
Ինչո՞ւ էին ընտրությունները ռազմավարական նշանակություն ունեցել
Հայաստանում ընտրությունները միշտ են եղել կեղծիքի ենթակա, սակայն կեղծիքի չափը կախված է եղել իշխանության ցանկալի արդյունքից։ Այս ընտրությունները, սակայն, ռազմավարական նշանակություն էին կրում, քանի որ դրանք պետք է լինեին իշխանության վերարտադրության միջոցը։ Իշխանության կողմից ընդդիմության նկատմամբ իրականացված լայնածավալ բռնաճնշումները, ձերբակալությունները և այլ անօրինական գործողությունները վկայում էին, որ իշխանությունները հեռու էին ընտրությունների միջոցով իրենց իշխանությունը պահպանելու հնարավորությունից։
Ինչպե՞ս կարող էին գործել ընդդիմությունը
Ընդդիմադիր ուժերը, որոնք ունեին ընտրական գործընթացի մեջ մասնակցության փորձ՝ թե՛ որպես իշխանություն, թե՛ որպես ընդդիմություն, պետք է զուգահեռաբար կազմակերպեին միասնական գաղափարախոսությամբ ընդհանուր ճակատ։ Այս ճակատը պետք է ներգրավեր բազմաբևեռ քաղաքական ուժեր, ստեղծեր միասնական մարմիններ՝ վերահսկելու ընտրությունները, քննարկելու բոլոր հնարավոր տարբերակները և պատրաստ լինելու դրանց։ «Ազգային ժողովրդավարական միություն» (ԱԺՄ) կուսակցությունը այդպիսի առաջարկն ընդդիմադիր ուժերին ներկայացրել էր դեռևս 2025 թվականի նոյեմբերին։
Ինչո՞ւ էր ժամանակը կարևոր
Այսպիսի համակարգված գործողությունները պետք է սկսվեին ընտրությունների գիշերը, երբ իշխանության ներկայացուցիչները, դեռևս քվեաթերթիկների չնչին մասի արդյունքների հիման վրա, հայտարարում էին իրենց «հաղթանակի» մասին։ Այս հայտարարությունը ոչ միայն հաղթանակի մասին էր, այլև մոբիլիզացիայի կոչ իր թիմակիցներին և հրաման՝ գնալ մինչև վերջ՝ ապահովելու իշխանության հաղթանակը։ Ընդդիմության առաջնորդները պարտավոր էին հենց այդ պահին համարժեք քայլ կատարել, սակայն նրանք շփոթմունքի մեջ էին հայտնվել։ Նման իրավիճակում ժամանակը շատ մեծ դեր է կատարում, և այդ քայլը կարող էր էապես ազդել հետագա իրադարձությունների վրա։
Այժմ ի՞նչ է մնում
Այժմ, երբ ընտրությունները կայացել են, իսկ իշխանությունը իր իշխանությունը պահպանել է, Սահմանադրական դատարան դիմելը նշանակում է ընդունել, որ ընտրությունները կեղծվել են, բայց ընդդիմությունը չի կարող դրանք փակել։ Այն նաև նշանակում է, որ ընդդիմությունը պատրաստ է ընդունել այս ընտրությունները որպես իրականություն, ինչը կարող է նպաստել իշխանության լեգիտիմացմանը։
Այս ընտրությունները ցույց տվեցին, որ Հայաստանի բնակչության մեծ մասը համաձայն չէ Նիկոլ Փաշինյանի վարած քաղաքականության հետ։ Այս հանգամանքը, ի տարբերություն դատական գործընթացի, հույս ու ոգևորություն է ներշնչում, որ փոփոխությունները Հայաստանում անխուսափելի են։
ԱԺՄ կուսակցությունը շարունակելու է պայքարել իր գաղափարների և այն խնդիրների համար, որոնք դրված են Հայաստանի ու հայ ժողովրդի առջև, մինչև Հայաստանում կձևավորվի իշխանություն, որն իր վրա կվերցնի այդ գաղափարների ու խնդիրների իրականացումը։ Այս պահին առաջնահերթ խնդիրներն են․
1. Ադրբեջանի բանտերում պահվող հայ գերիների ազատագրումը։
2. Արցախահայության վերադարձն իր բնօրրան ու անվտանգության ապահովումը։
3. Դրսից թելադրվող ամոթալի հանրաքվեի ու սահմանադրական փոփոխությունների կանխումը։
4. Անկլավների ու Հայաստանում ադրբեջանցիների բնակեցման հարցերի փակումը։
5. Հայաստանում քաղաքական դրդապատճառներով ձերբակալված անձանց ազատ արձակումն ու պետության ներսում իրավունքի և ազատության հաստատումը։
6. Բոլոր ջանքերի գործադրումը, որպեսզի Հայաստանը չդառնա Արևմուտք-Ռուսաստան դիմակայության թատերաբեմ։